İzmir – Günümüzün hızlı tempolu yaşamı ve teknolojinin sunduğu sınırsız uyaranlar, bireyleri hem fiziksel hem de zihinsel olarak zorluyor. Medicana Sağlık Grubu Psikiyatri Bölümü’nden Dr. Öğretim Üyesi Müge Yaşar, sürekli hissedilen yorgunluğun artık bireysel bir sorun olmaktan çıkıp toplumsal bir mesele haline geldiğini belirtti. Dr. Yaşar, ‘Modern dünyanın temposu, insan biyolojisinin kaldırabileceğinden çok daha hızlı ilerliyor. Bu durum, yorgunluğun artık bir sonuç olarak karşımıza çıktığını gösteriyor’ dedi.
Dijital Yorgunluk Nedir? Modern İnsanı Neden Yoruyor?
Medicana International İzmir Hastanesi’nden Psikiyatri Uzmanı Dr. Öğretim Üyesi Müge Yaşar, son yıllarda sıkça duyulan ‘çok yorgunum’ serzenişinin ardında yatan nedenleri detaylandırdı. Dr. Yaşar’a göre, bu sürekli yorgunluk durumu bir teşhis değil, daha derin sorunların bir belirtisi. Depresyon, kaygı bozuklukları, uyku sorunları ve iş yaşamının getirdiği baskılar gibi pek çok faktör bu yorgunluğa zemin hazırlıyor. Pandemi sonrası dönem ve dijital dünyanın yoğunluğu da bu tabloyu ağırlaştırıyor.
Özellikle sosyal medya kullanımının artmasıyla birlikte ‘dijital tükenmişlik’ veya ‘sosyal medya yorgunluğu’ olarak adlandırılan yeni bir ruh sağlığı tablosu ortaya çıkıyor. Dr. Yaşar, ‘Bildirimler, mesajlar, kusursuz görünen sosyal medya hayatları ve ‘geride kalıyorum’ hissi, bireyleri sürekli bir yüksek alarm durumunda tutuyor. Bu da kronik strese ve bedenimizin savaş ya da kaç modunda sürekli aktif kalmasına neden oluyor’ diye konuştu.
Dijital Dünyanın Ruh Sağlığına Etkileri
Gelişen teknoloji, bireyleri sürekli uyarana maruz bırakıyor. Bu durum, beyin üzerinde bir tür ‘allostatik yük’ oluşturarak vücudun kronik stresle mücadele ederken yıpranmasına yol açıyor. Dr. Yaşar, ‘Sosyal medya bağımlılığı arttıkça anksiyete, depresyon, yorgunluk ve dikkat eksikliği gibi belirtiler de paralel olarak artış gösteriyor’ ifadelerini kullandı. ‘Fear of Missing Out (FoMO)’ yani bir şeyleri kaçırma korkusu da bu durumu tetikleyen önemli bir faktör olarak öne çıkıyor.
Dijital Yorgunluktan Kurtulmanın Yolları
Sürekli yorgunluk hissi, beden ve zihnin bir alarm işareti olarak kabul edilebilir. Bu durumla başa çıkmak için yaşam ritmini yeniden ayarlamak ve gerektiğinde profesyonel destek almak büyük önem taşıyor. Dr. Yaşar, özellikle yavaşlamak, durmak ve dinlenmenin altını çizdi. Artan ekran süresi, uyku bozuklukları ve hareketsiz yaşam tarzı gibi faktörlere karşı ‘dijital hijyen’ ve ‘dijital detoks’ önerileri de giderek daha fazla önem kazanıyor.
Dijital Detoks ve Zaman Yönetimi
Dijital detoks, zaman yönetimi ve net sınırlar belirlemek, dijital yorgunluk ve tükenmişlik hissini azaltmada oldukça etkili yöntemler. Dr. Yaşar, ‘Sınır koyma becerisi, tükenmişlikten korunmanın en önemli anahtarlarından biridir. Başkalarının taleplerine veya iş yüküne ‘hayır’ diyebilmek, kişisel zamanı ve enerjiyi korur’ dedi. Ayrıca, yatmadan bir saat önce ekranlardan uzak durmak, uyku hormonu olan melatonin salgılanmasına yardımcı olabilir. Bildirimleri belirli saatlerde kapatmak da sürekli tetikte olma halini azaltacaktır. Zaman yönetiminde ise enerjinin yüksek olduğu saatleri belirleyip zorlu görevleri bu zamanlara yaymak, bilişsel tükenmeyi önleyebilir.
Anı Yaşamak ve Kendine İyi Bakmak
Farkındalık (mindfulness) ve nefes egzersizleri de yorgunluk ve tükenmişlikten korunmada önemli rol oynuyor. Anı yaşamak, zihnin sürekli geçmiş kaygıları veya gelecek endişeleri arasında gidip gelmesini engelliyor. Düzenli diyafram nefesi, parasempatik sinir sistemini aktive ederek bedenin dinlenmesini sağlıyor. Enerjinizi tüketen değil, size anlam ve amaç katan aktivitelere yönelmek de ruh sağlığınızı olumlu etkiliyor. Aile, arkadaşlar ve meslektaşlarla geçirilen kaliteli zaman, yalnızlık ve tükenmişlik riskini azaltıyor. Son olarak, kendine karşı nazik olmak ve hatalar karşısında kendini yargılamak yerine destek olmak, mükemmeliyetçilikle mücadelede en etkili yollardan biridir.
