Denizli’nin Saklı Hazinesi: Çameli Pelemiri Bilim Dünyasına Tanıtıldı
gazetegaranti.com.tr olarak, doğanın gizemlerini gün yüzüne çıkaran önemli bir keşfi duyurmaktan gurur duyuyoruz. Denizli’nin doğal güzellikleriyle öne çıkan ilçesi Çameli’de, emekli Fen Bilgisi Öğretmeni Rıfat Özdemir’in doğa yürüyüşleri sırasında rastladığı sıradışı bir bitki, yapılan titiz bilimsel çalışmalar sonucunda literatüre kazandırıldı. Ege Üniversitesi Botanik Bahçesi ve Herbaryum Araştırma ve Uygulama Merkezi Müdürü Prof. Dr. Hasan Yıldırım ve ekibinin kapsamlı incelemeleriyle tanımlanan bu yeni türe, bilimsel adı “Cephalaria cameliensis”, Türkçe karşılığıyla ise “Çameli pelemiri” adı verildi.
Keşif Süreci ve Bilimsel Tanımlama Adımları
Türkiye florası, bilim insanlarının yürüttüğü arazi ve laboratuvar çalışmalarıyla her geçen gün yeni türlerle zenginleşiyor. Bu heyecan verici keşif, Denizli’nin Çameli ilçesinde, biyoçeşitlilik envanteri çalışmaları esnasında ortaya çıktı. Yaklaşık iki yıldır süren çalışmalar, Rıfat Özdemir’in dikkatli gözlemleriyle filizlendi. Özdemir’in fark ettiği ve yeni bir türe işaret ettiğini düşündüğü bitki, Prof. Dr. Hasan Yıldırım ve ekibinin radarına girdi.
Prof. Dr. Hasan Yıldırım, keşif sürecini şu sözlerle aktardı: “Yeni türü ilk kez, bölgeyi yakından tanıyan ve arazi gözlemleriyle bize değerli bilgiler sağlayan emekli öğretmenimiz Rıfat Özdemir fark etti. Ardından Akdeniz Üniversitesi’nden Prof. Dr. Ramazan Süleyman Göktürk ile birlikte yaptığımız detaylı morfolojik incelemeler, bu bitkinin bilinen türlerden farklı olduğunu gösterdi. Türün diğer akrabalarından moleküler düzeyde ayrımını netleştiren ISSR analizleri ise Muğla Sıtkı Koçman Üniversitesi’nden Doç. Dr. Ergun Kaya tarafından büyük bir titizlikle gerçekleştirildi. Tüm bu çalışmaların sonucunda, bitkinin bilim için tamamen yeni bir tür olduğu kanıtlandı ve uluslararası saygın bir dergi olan Phytotaxa’da yayımlanarak bilim literatüründeki yerini sağlamlaştırdı.”
Çameli Pelemiri’nin Habitatı ve Koruma Durumu
Yapılan araştırmalar, Çameli pelemirinin (Cephalaria cameliensis) oldukça dar bir coğrafyada, Denizli-Çameli ve Muğla-Fethiye arasındaki 1350-1850 metre yüksekliklerdeki habitatlarda yayılış gösterdiğini ortaya koydu. Türün kendine özgü yaprak yapısı, genel görünümü ve çiçek özellikleri, Cephalaria saldaensis, Cephalaria dirmilensis ve Cephalaria lycica gibi yakın akraba türlerden belirgin şekilde ayrılıyor. Moleküler analizler de bu genetik farklılığı destekleyerek türün bağımsız bir takson olduğunu kesinleştirdi.
Ancak bu değerli tür, yaşam alanının sınırlı olması ve bölgedeki yoğun otlatma baskısı nedeniyle önemli bir tehdit altında. Prof. Dr. Yıldırım, bu durumun altını çizerek, “Türün IUCN kriterlerine göre ‘Tehlikede (EN)’ kategorisinde değerlendirilmesini öneriyoruz” dedi. Bu öneri, Çameli pelemiri’nin korunması için acil önlemler alınması gerektiğine işaret ediyor.
Türkiye’nin Biyoçeşitlilik Zenginliği ve Çameli’nin Rolü
Prof. Dr. Yıldırım, Cephalaria cinsinin dünya genelindeki dağılımına da değinerek, Türkiye’nin bu cins için önemli bir çeşitlenme merkezi olduğunu vurguladı. “Türkiye, Cephalaria cinsi için adeta bir yaşam alanı cenneti” diyen Yıldırım, “Bugüne kadar yapılan çalışmalarla en az 47 türün varlığı saptandı ve bu türlerin neredeyse yarısı endemik. Son olarak tanımlanan Çameli pelemiri ve Cephalaria dumanii türleriyle birlikte Türkiye’deki toplam Cephalaria tür sayısı 49’a, endemik tür sayısı ise 25’e yükseldi. Bu durum, Anadolu’nun bu cins içindeki küresel önemini ve barındırdığı yüksek endemizm oranını bir kez daha gözler önüne seriyor.”
Keşfin gerçekleşmesinde emeği geçenlere teşekkür eden Prof. Dr. Yıldırım, “Çameli, doğasını korumayı bilen ve bizlere her zaman destek olan özel bir ilçe. Bu keşif, Anadolu’nun eşsiz ekolojik mirasını ve yerel halkın duyarlılığının bilime nasıl katkı sağladığını gösteriyor. Çalışmalarımızdaki destekleri için Çameli Belediyesine ve Belediye Başkanı Cengiz Arslan’a minnettarız. Doğanın saklı güzelliklerini gün yüzüne çıkaran bu tür keşiflerin artması, Anadolu’nun henüz keşfedilmeyi bekleyen zengin biyotasının bir kanıtıdır.” ifadelerini kullandı.
gazetegaranti.com.tr olarak, bu tür bilimsel gelişmeleri yakından takip etmeye ve siz değerli okuyucularımıza aktarmaya devam edeceğiz.
